LetselschadeSlachtoffer.nl

Ieder draagt zijn eigen schade?

Het uitgangspunt van het Nederlands recht is dat iedereen in beginsel zijn of haar eigen schade draagt. Wanneer een persoon echter verantwoordelijk (en aansprakelijk) is voor de schade van een ander, hoeft dit uitgangspunt niet op te gaan. De aansprakelijke persoon dient dan in beginsel de schade van de benadeelde te vergoeden. De vergoedingsplicht van de aansprakelijke persoon kan echter worden verminderd of kan vervallen wanneer de persoon waarbij de schade is ontstaan zelf ook schuld draagt aan de ontstane schade. Dit gegeven is terug te vinden in artikel 6:101 BW waarin het volgende staat:

Wanneer de schade mede een gevolg is van een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden toegerekend, wordt de vergoedingsplicht verminderd door de schade over de benadeelde en de vergoedingsplichtige te verdelen in evenredigheid met de mate waarin de aan ieder toe te rekenen omstandigheden tot de schade hebben bijgedragen, met dien verstande dat een andere verdeling plaatsvindt of de vergoedingsplicht geheel vervalt of in stand blijft, indien de billijkheid dit wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten of andere omstandigheden van het geval eist.”

Verminderde vergoedingsplicht

Twee belangrijke elementen die bepalend kunnen zijn voor de verminderde vergoedingsplicht zijn:

  • Het ontstaan van de schadeveroorzakende gebeurtenis is mede aan de benadeelde toe te rekenen (denk aan het te hard rijden);
  • De omvang van de schade is beïnvloed door de benadeelde (denk aan het niet dragen van een helm).

Eigen schuld

De term ‘eigen schuld’ is echter geen zuivere term. De term heeft namelijk niet enkel betrekking op verwijtbare gedragingen aan de kant van de benadeelde, maar ook op allerlei andere omstandigheden.[1] Volgens artikel 150 Rv rust op de aansprakelijke partij die zich beroept op eigen schuld, dus op de vermindering van de vergoedingsplicht, de plicht om de eigen schuld aan de zijde van de benadeelde dan ook te bewijzen.

Schuld benadeelde

Een voorbeeld van een situatie waarin de benadeelde zelf ook schuld draagt aan zijn of haar letsel is bijvoorbeeld de uitspraak waarin het gaat over een wielrenner welke door een van rechts komende auto is aangereden. Door de hoge begroeiing aan de zijkant van de weg had de wielrenner de auto niet aan zien komen en liep hij ten gevolge van een botsing letsel op. De wielrenner stelde in deze zaak de gemeente aansprakelijk op grond van artikel 6:162 BW.

Gemeente aansprakelijk voor ongeval, maar wel eigen schuld benadeelde

De rechtbank oordeelde dat de gemeente inderdaad aansprakelijk is nu de gemeente de hoge begroeiing had kunnen maaien of andere begroeiing had kunnen plaatsen. Hierop stelt de gemeente dat sprake is van eigen schuld, nu de fietser had kunnen afstappen om te kijken of hij veilig kon oversteken. De rechtbank oordeelt dat het voor de wielrenner niet nodig was om met zijn voorwiel de voorrangsweg op te rijden om de situatie te overzien, hij had zich kunnen oprichten om over de begroeiing te kijken of er verkeer van rechts aankwam. Daarnaast acht de rechtbank het van belang dat er door de bovenzijde van het onkruid heen kon worden gekeken. De rechtbank komt hierdoor tot een verdeling van 35% schuld aan de kant van de gemeente en 65% eigen schuld aan de kant van de wielrenner.[2]

Beoordeling van het aandeel eigen schuld

Aan de hand waarvan komt men nu precies tot een verdeling van het aandeel schadevergoeding wat partijen bij moeten dragen? Dit wordt gedaan aan de hand van twee maatstaven die de eigen schuld van artikel 6:101 BW omvat.

Namelijk de:

  1. Causaliteit en de
  2. Billijkheidscorrectie.

Causaliteit

De causaliteit is het oorzakelijk verband tussen het ongeval en de opgelopen schade. Wat betreft de eigen schuld wordt bij de causaliteit gekeken naar de mate waarin de aan ieder toe te rekenen omstandigheden tot de uiteindelijke schade hebben bijgedragen. In artikel 6:101 lid 1 BW is dit te lezen in de zinsnede: “Wordt de vergoedingsplicht verminderd door de schade over de benadeelde en de vergoedingsplichtige te verdelen in evenredigheid met de mate waarin de aan ieder toe te rekenen omstandigheden tot de schade hebben bijgedragen”.

Billijkheidscorrectie

Nadat de causale verdeling is vastgesteld kan nog een billijkheidscorrectie worden toegepast welke corrigerend kan werken. Beslissend voor de billijkheidscorrectie zijn de uiteenlopende ernst van de wederzijds gemaakte fouten dan wel de andere omstandigheden van het geval.[3] In artikel 6:101 lid 1 BW is dit te lezen in de zinsnede: “Met dien verstande dat een andere verdeling plaatsvindt of de vergoedingsplicht geheel vervalt of in stand blijft, indien de billijkheid dit wegens de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten of andere omstandigheden van het geval eist.”

Schadebeperkingsplicht benadeelde

Overigens dient de benadeelde zich wel aan de schadebeperkingsplicht te houden, welke ook te lezen is in artikel 6:101 BW. Dit houdt in dat de benadeelde er zorg voor dient te dragen dat de schade zo beperkt mogelijk blijft. Wanneer het slachtoffer dit niet doet kan hij, door ‘eigen schuld’ zijn recht op vergoeding van de schade verliezen.

Uitzonderingsgevallen

In sommige gevallen kan de beoordeling van de mate van eigen schuld anders liggen. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen wanneer het gaat om een verkeersongeval met een kind onder de veertien jaar.

Arrest Ingrik Kolkman

In de zaak Ingrid Kolkman steekt het veertienjarige meisje Ingrid een voorrangsweg over terwijl zij had moeten wachten voor het naderende verkeer op deze weg.[4] Centrale vraag in deze zaak is of het meisje eigen schuld draagt aan haar letsel en wat de aansprakelijkheidsverdeling moet zijn. De rechtbank oordeelt dat het meisje eigen schuld aan haar ongeval draagt, maar dat dit haar vanwege haar leeftijd niet valt toe te rekenen. De bestuurder van de auto is wegens de billijkheidscorrectie voor 100% van de schade aansprakelijk. Toerekening van eigen schuld is dus wel mogelijk wat betreft kinderen onder de veertien jaar, maar de gedraging kan niet tot aansprakelijkheid jegens derden leiden.[5]

Uitzondering: opzet of daar aan grenzende roekeloosheid

Enige uitzondering hierop is wanneer sprake is van opzet of daar aan grenzende roekeloosheid aan de zijde van het kind.[6]

Werkgeversaansprakelijkheid: géén eigen schuld werknemer

Een andere uitzondering kan worden gevonden in de relatie tussen de werkgever en de werknemer. Een werkgever kan zich niet op eigen schuld van de werknemer kan beroepen. Dit is bepaald in de uitspraak Van Doesburg/Tan.[7] Wanneer een werkgever op grond van artikel 6:170 BW aansprakelijk is voor de gedraging van zijn werknemer waardoor een andere werknemer tijdens de uitvoering van zijn werkzaamheden schade oploopt, kan hij zich niet beroep op eigen schuld. Een beroep op eigen schuld komt de werkgever enkel toe wanneer de schade voornamelijk het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid aan de zijde van de werknemer. Ook op grond van werkgeversaansprakelijkheid ex artikel 7:658 BW kan de werkgever geen beroep doen op eigen schuld. Er is in dat geval gehele aansprakelijkheid of helemaal geen.

Bronnen:

[1] T. Hartlief, Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding, Deventer: Kluwer 2009, p. 273

[2] Rb Overijssel deelgeschil, 29 april 2016, 181481 HARK 16-12

[3] T. Hartlief, Verbintenissen uit de wet en schadevergoeding, Deventer: Kluwer 2009, p. 274

[4] HR 1 juni 1990, NJ 1991, 720 (CJHB) (Ingrid Kolkman/Nationale Nederlanden)

[5] Artikel 6:164 BW

[6] HR 1 juni 1990, NL 1991, 720 (CJHB) (Ingrid Kolkman/Nationale Nederlanden), r.o. 5.3.

[7] HR 9 november 2001, LJN AD3985 (Doesburg/Tan)

Diensten

Wat doen wij en voor wie doen wij dat? Voor slachtoffers van letselschade en voor letselschadeprofessionals die behoefte hebben aan objectieve informatie over letselschade.

Kennis

LetselschadeSlachtoffer.nl biedt met haar website de laatste stand van zaken op het gebied van Jurisprudentie en legt via Wikipedia de termen uit die bij letselschade worden gebruikt.

Hulp

Heeft u zelf een ongeval met letsel meegemaakt en wenst u professionele en kosteloze hulp van ervaren letselschadejuristen? Neem dan contact met ons op via het contactformulier op deze site.