Wanneer iemand een ongeval is overkomen kan het zijn dat hij hierdoor lichamelijk of geestelijk letsel oploopt. Het slachtoffer heeft de mogelijkheid hiervoor materiële én immateriële schade te claimen. Immateriële schade wordt ook wel smartengeldvergoeding genoemd.

Immateriële schade en materiële schade

Anders dan immateriële schade is de materiële schade of vermogensschade, zoals verlies van inkomsten, eigen bijdrage ziektekostenverzekering of kosten in verband met huishoudelijke hulp etc redelijk exact te berekenen. Bij smartengeld is dit lastig.

Smartengeldvergoeding

Smartengeld is een tegemoetkoming in geld (schadevergoeding) voor de geleden immateriële schade (leed, gederfde levensvreugde) die iemand heeft ondervonden. In Nederland kan smartengeld op grond van artikel 6:106 BW worden gevorderd.

Het slachtoffer heeft alleen recht op smartengeld wanneer aan de volgende eisen is voldaan:

  • De schade is een gevolg van lichamelijk of geestelijk letsel,
  • Het slachtoffer is in zijn eer of goede naam geschaad of op andere wijze in zijn persoon is aangetast,
  • Er is sprake van het oogmerk om immateriële schade toe te brengen, dan wel
  • Er is sprake van aantasting van de nagedachtenis van een familielid.

De grondslag voor uitkering van smartengeld

Deze grondslag is te vinden in het Burgerlijk Wetboek afdeling 6.1.10. Hier worden alle wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding geregeld. In het bijzonder artikel 6:95 BW en artikel 6:106 BW zijn van belang.

Smartengeld en artikel 6:95 BW

De basis voor de aanspraak op smartengeld kan men vinden in artikel 6:95 BW:

De schade die op grond van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding moet worden vergoed, bestaat in vermogensschade en ander nadeel, dit laatste voor zover de wet op vergoeding hiervan recht geeft.

Met ander nadeel wordt in bovengenoemd artikel bedoeld de immateriële schade, de niet-vermogensschade.

Voorbeelden hiervan zijn:

  • Lichamelijke pijn
  • Geestelijk leed
  • Vermindering van levensvreugde

Door middel van uitbetaling van een smartengeldvergoeding wordt deze ‘schade’ vergoed.

Smartengeld en artikel 6:106 BW

Uit voornoemd wetsartikel blijkt eveneens dat het recht op smartengeld alleen bestaat voor de in de door de wet genoemde gevallen. Eén van belangrijkste bepalingen inzake het recht op smartengeld staat genoemd in artikel 6:106 WB.

Voor nadeel dat niet in vermogensschade bestaat, heeft de benadeelde recht op een naar billijkheid vast te stellen schadevergoeding:
a. indien de aansprakelijke persoon het oogmerk had zodanig nadeel toe te brengen;
b. indien de benadeelde lichamelijk letsel heeft opgelopen, in zijn eer of goede naam is geschaad of op andere wijze in zijn persoon is aangetast;
c. indien het nadeel gelegen is in aantasting van de nagedachtenis van een overledene en toegebracht is aan de niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot, de geregistreerde partner of een bloedverwant tot in de tweede graad van de overledene, mits de aantasting plaatsvond op een wijze die de overledene, ware hij nog in leven geweest, recht zou hebben gegeven op schadevergoeding wegens het schaden van zijn eer of goede naam.

Volgens dit wetsartikel heeft alleen een benadeelde zelf recht op smartengeld. Dus niet een familielid of naaste van de benadeelde.

Nabestaanden komen (nog) niet in aanmerking voor smartengelduitkering

Anderen dan het directe slachtoffer komen niet in aanmerking voor smartengeld. Derden die schade hebben geleden door bijvoorbeeld verdriet om het overlijden van hun naasten komen vanwege het limitatieve stelsel van art. 6:107 en 108 BW niet in aanmerking voor smartengeld. Wellicht dat hier in de toekomst verandering in komt in de vorm van affectieschade.

Waarom smartengeld?

Het uitkeren van een smartengeld kan verschillende doelen hebben: Compensatie, preventie en genoegdoening

Compensatie
De belangrijkste functie van een uitkering van smartengeld is toch wel de compensatie. De gedachte hierachter is dat met het uitkeren van een geldbedrag, de smartengeldvergoeding, het slachtoffer in staat wordt gesteld om zaken aan te schaffen, vakanties te vieren etc welke het welzijn en geluksgevoel van het slachtoffer zouden kunnen versterken. Dit dan als compensatie voor het hem/haar aangedane leed, verdriet en pijn.

Smartengeld en coma

Heeft een slachtoffer dat in coma is geraakt ook recht op een smartengeld uitkering? Deze vraag heeft de Hoge Raad in september 2002 beantwoord in het arrest “de comateuze timmerman” Volgens de Hoge Raad heeft een slachtoffer recht op een vergoeding van smartengeld. Ook al is het slachtoffer bewusteloos en is hij zich wellicht niet bewust van zijn situatie, dan nog heeft hij recht op vergoeding van immateriële schade.

Mate van bewustzijn is belangrijk bij bepaling hoogte smartengeld wanneer een slachtoffer in coma ligt

Volgens de Hoge Raad is het echter wel van belang voor de hoogte van de vergoeding smartengeld hoe diep de mate van bewusteloosheid is. Het kan zo zijn, volgens de Hoge Raad, dat het slachtoffer tijdens zijn (diepe) bewusteloosheid geen nadeel heeft geleden in de vorm van pijn of verdriet, maar ook dan kan er sprake zijn van gederfde levensvreugde. Deze staat van bewusteloosheid heeft er immers in ieder geval voor gezorgd dat de benadeelde niet van zijn leven kon genieten.

En wanneer het slachtoffer zich (in dit geval) achteraf realiseert dat hij bewusteloos is geweest, gedurende langere tijd, is een smartengeldvergoeding zeker op zijn plaats.

Hoogte van een smartengeldvergoeding

Op basis waarvan wordt eigenlijk de hoogte van het smartengeld bepaald? Het toekennen van smartengeld is niet eenvoudig vast te stellen dit komt voornamelijk doordat niet alle gevallen hetzelfde zijn. Er is een groot aantal factoren dat de hoogte van het smartengeld kan bepalen. Men kan denken aan de leeftijd van het slachtoffer of de mate van arbeidsongeschiktheid van het slachtoffer. Maar de belangrijkste factor voor het stellen van het bedrag van smartengeld is toch wel de aard en de ernst van het letsel.

De voornaamste componenten voor het bepalen van de hoogte van het smartengeld zijn o.a.:

  • Leeftijd
  • Duur ziekenhuisopnames (het kan gaan om een bezoek aan de polikliniek maar het kan ook gaan om een langdurig verblijf op een intensive care)
  • Resterende beperkingen voor de toekomst (een breuk belemmert in de meeste gevallen de toekomst minder dan een amputatie)
  • Looptijd letsel (denk hierbij aan een gebroken been of oogletsel waardoor je blind raakt aan beide ogen)
  • De mate waarin een persoon arbeidsongeschikt is geworden (is er nog een mogelijkheid om het oude werk weer op te pakken of is het nog mogelijk om ander werk te verrichten)
  • Gederfde levensvreugde (Hier kunnen veel aspecten onder vallen, men kan denken aan het niet meer uit kunnen oefenen van een hobby).

Geen exacte bedragen van te voren vast te stellen voor smartengeld

Dat er geen vaste bedragen zijn voor het uitkeren van smartengeld is duidelijk. Wat direct opvalt indien men de hoogtes van smartengeld vergelijkt met andere landen, zoals de Verenigde Staten, is dat de hoogte van de bedragen flink kunnen verschillen. De rechters in Nederland wijzen in het algemeen relatief lage bedragen toe voor smartengeld.

Hoogste bedrag aan smartengeld tot nu toe in Nederland is 200.000 euro

In november 2015 heeft de rechter het hoogste bedrag aan smartengeld in Nederland ooit toegekend. Het ging in deze zaak om een man die het slachtoffer was geworden van een aanval met een molotovcocktail. De man kreeg een bedrag van 200.000 euro toegekend. Daarnaast kreeg in diezelfde zaak een ander persoon een bedrag van 150.000 euro smartengeld toegekend. Deze persoon raakte bij dezelfde aanval ook ernstig gewond. [1]

Vergelijking met de Verenigde Staten

Als we deze bedragen vergelijken met de bedragen die in de Verenigde Staten worden toegekend, stelt ons ‘recordbedrag’ eigenlijk niet veel voor. In de Verenigde Staten staat het recordbedrag aan smartengeld namelijk vast op 150 miljard dollar. In deze zaak ging het om een twintiger die dit bedrag zou moeten betalen aan de nabestaanden van het slachtoffer die door zijn handelen twaalf jaar later overleed. De twintiger zou tijdens zijn kindertijd namelijk het slachtoffer in brand hebben gestoken. [2]

Bronnen:

[1] http://www.nrc.nl/next/2015/11/13/hoogste-smartengelduitkering-ooit-2-ton-1559157

[2] http://www.nu.nl/buitenland/2699628/150-miljard-dollar-smartengeld-dodelijke-brand.html

Diensten

Diensten

Wat doen wij en voor wie doen wij dat? Voor slachtoffers van letselschade en voor letselschadeprofessionals die behoefte hebben aan objectieve informatie over letselschade.

Kennis

Kennis

LetselschadeSlachtoffer.nl biedt met haar website de laatste stand van zaken op het gebied van Jurisprudentie en legt via Wikipedia de termen uit die bij letselschade worden gebruikt.

Hulp

Hulp

Heeft u zelf een ongeval met letsel meegemaakt en wenst u professionele en kosteloze hulp van ervaren letselschadejuristen? Neem dan contact met ons op via het contactformulier op deze site.