LetselschadeSlachtoffer.nl

Wat is wettelijke rente?

Wanneer iemand letselschade lijdt is het helaas niet altijd gemakkelijk om deze schade direct vergoed te krijgen. Er moet eerst bewezen worden dat de schade is ontstaan door een fout van de wederpartij. Zo lang dit niet is gebeurd zal de verzekeraar van de wederpartij de schade niet willen vergoeden; de aansprakelijkheid wordt niet erkend. Dit betekent niet dat het slachtoffer op dat moment nog geen recht heeft op het schadebedrag. Als het ongeval te wijten is aan de wederpartij dan heeft – ook al is er nog niet erkend – het slachtoffer recht op de schade vanaf het moment dat die is geleden. Op dat moment is de wederpartij in gebreke. Over dit bedrag dient vanaf het ontstaan van de schade wettelijke rente te worden berekend.

Dit betekent dat vanaf dat moment ook de wettelijke rente loopt. Deze wettelijke rente is een jaarlijks vast te stellen percentage, dat berekend wordt over het schadebedrag. De rente komt bovenop het bedrag dat de schuldenaar (de aansprakelijke partij) al moest voldoen.[1] De schuldeiser (het letselschadeslachtoffer) hoeft hiervoor de schuldenaar niet eerst in gebreke te stellen.[2]

Wettelijke rente voor niet-handelstransacties

In de letselschadepraktijk is in de meeste gevallen de wettelijke rente voor niet-handelstransacties van toepassing. Dit zijn consumententransacties. Hiertegenover staat de wettelijke rente voor handelstransacties. Dit zijn veelal transacties tussen ondernemingen en/of overheidsinstanties. De hoogte van de wettelijke rente wordt periodiek aangepast en gepubliceerd in het Staatsblad. De wettelijke rente is sinds januari 2015 vastgesteld op 2%.[3]

Wijze van begroting

De schuldenaar – in het geval van letselschade is dat de aansprakelijke partij, dan wel de verzekeraar van de veroorzaker van het ongeval – is in gebreke op het moment dat de schade is ontstaan, maar wanneer is dat? Hier is reeds wat discussie over geweest. Naast het moment van het ongeval zelf, ontstaan er in de loop van de tijd (in)directe kosten, welke in verband staan met het ongeval en vergoed dienen te worden (zie ook: causaliteit). De Hoge Raad is van mening dat het moment waarop de schade ontstaat afhangt van de wijze van begroting. De wijze van begroting hangt vervolgens af van de soort schadepost. [4]

Kosten aan derden

Een behandeling in het ziekenhuis, reparaties aan de auto, vervoerskosten, revalidatie etc. zijn kostenposten voor het slachtoffer die deze aan derden moet betalen en die ontstaan wanneer de dienst geleverd is en men geacht wordt hiervoor te betalen. Een manier om deze kosten te vergoeden is door het totale bedrag tot aan de peildatum, deze datum ligt meestal in de buurt van de uitkering/vaststelling van de schade, te kapitaliseren.[5] De wettelijke rente wordt hierbij opgeteld. Dit soort kosten wordt veelal gemaakt vlak na het ongeval. Deze wijze van begroten is vaak het meest geschikt, omdat er na de peildatum niet veel kosten bij zullen komen. Toekomstige kosten kunnen op basis van art. 6:105 BW worden begroot.[6]

(Toekomstig) verlies van arbeidsvermogen

Verlies van arbeidsvermogen kan zowel periodiek worden begroot als door middel van kapitalisatie, waarbij de toekomstige schade geacht wordt op de peildatum te zijn geleden. Bij de periodieke variant wordt het inkomen per termijn opeisbaar en uitgekeerd, bijvoorbeeld van jaar tot jaar. Mocht er sprake zijn van permanente arbeidsongeschiktheid dan kan het wijs zijn te kiezen voor het begroten en uitkeren van een bedrag ineens, kapitaliseren.[7] Vast staat immers dat het slachtoffer niet meer zal kunnen werken waardoor de hoogte van het verlies op arbeidsvermogen beter geschat kan worden.

Nadeel van kapitalisatie

Het nadeel van deze laatste manier van begroten is dat de hoogte van het schadebedrag erg kan afhangen van de peildatum. In principe is het mogelijk de peildatum vast te leggen op de datum van het ongeval. De vraag is of deze wijze van begroten onredelijk is voor de WA-verzekeraar. Op dat moment zijn nog veel gegevens onbekend. Het verdient dan ook de voorkeur om de toekomstige schade op een bepaald moment contant te maken, wanneer er wel meer duidelijkheid is over de financiële en sociale gegevens. Dit noemt men ook wel de valutadatum.[8] Wanneer het bedrag eenmaal is gekapitaliseerd en nog niet betaald wordt hij rentedragend; vanaf dat moment loopt de wettelijke rente over het gekapitaliseerde bedrag.[9]

Smartengeld

Smartengeld is de immateriële schadevergoeding, die na het ongeval wordt vastgesteld door partijen en in de meeste gevallen in één keer bij het afwikkelen van de zaak wordt uitgekeerd. Soms worden er voorschotten op het smartengeld betaald door de tegenpartij. In een uitspraak van het gerechtshof Arnhem is bepaald dat de wettelijke rente moet worden toegewezen op het moment van het ongeval, omdat toen de schade is geleden.[10]

Als men besluit tot een eindafwikkeling waarbij de geleden schade en de contant gemaakt toekomstige schade bij elkaar worden opgeteld, is het bedrag vanaf deze kapitalisatie rentedragend. Het smartengeld is rentedragend vanaf de datum van het ongeval.

Zie ook: smartengeldvergoeding.

Voorschot

Het bedrag aan rente valt lager uit wanneer er tussen het ongeval en de afwikkeling voorschotten op de schade zijn betaald door de verzekeraar.  De reeds ontstane schade wordt dan immers al voor een deel of geheel betaald. Het smartengeld kan op deze manier ook al deels worden uitgekeerd. De verzekeraar kan hiermee een aanzienlijk bedrag aan rente besparen en het slachtoffer zal minder last hebben van financiële problemen als gevolg van het ongeval.[11]

Art. 1286 BW (oud): Aanzeggen van wettelijke rente

In 1992 heeft het Burgerlijk Wetboek wijzigingen ondergaan waaronder artikel 1286 BW; nu 6:105 BW. Volgens artikel 1286 BW (oud) begint de wettelijke rente te lopen pas vanaf de dag dat zij in rechte wordt gevorderd of vanaf de dag waartegen de schuldenaar is aangemaand. Dit betekent dat bij ongevallen die vóór 1992 zijn gebeurd, de eiser of zijn belangenbehartiger verantwoordelijk is voor de aanmaning van de schade en daarmee het ingaan van de wettelijke rente over het verschuldigde schadebedrag. Dit geldt zowel voor periodieke uitkeringen van de verzekeraar als de uitkering van een gekapitaliseerd bedrag:

‘De rechtbank overweegt dat gelet op (r.o. 3.8 van) het arrest van de Hoge Raad van 17 oktober 1997, NJ1998/508, van een redelijk handelend en redelijk bekwaam advocaat in de gegeven omstandigheden mocht worden verwacht dat hij in het geval van inkomensschade zekerheidshalve zorg droeg voor zowel een aanmaning, waarbij de rente over het gehele in aanmerking komende schadebedrag ineens werd aangezegd, als voor een jaarlijkse aanmaning, waarin de rente over de in dat jaar geleden schade werd aangezegd.’[12]

De huidige regeling laat de wettelijke rente reeds lopen vanaf het moment dat de schade ontstaat. Aanmaning is niet meer nodig bij ongevallen die na 1992 hebben plaatsgevonden.

Zie ook:

Renteneurose

Bronnen:

[1] Art. 119 BW lid 1.

[2] Art. 6:83 BW sub b.

[3] http://www.incasso.net/wettelijke-rente. Dit percentage betreft de wettelijke rente voor niet-handelstransacties. De wettelijke rente van handelstransacties is per januari 2016 8,05%.

[4] MvA II, PG Boek 6, p. 475; HR 17 oktober 1997, NJ 1998, 508 m.nt. J.B.M. Vranken.

[5] Wettelijke rente, bewerkt door Mr R. Ph. Elzas, advocaat Dirkzwager, Advocaten en Notarissen, Piv-Bulletin 1998-0.

[6] ‘Vaststelling van letselschade’, S.D. Lindenbergh,  MvV 2008, p. 118-124.

[7] MvA II, PG Boek 6, p. 475.

[8] ‘Het belang van de peildatum bij letselschaden’, L.H. Pals, VRA 2005, p. 211.

[9] HR, 30 november 2007, NJ 2012/613, r.o. 4.4.

[10] Gerechtshof Arnhem, 05-12-2006, ECLI:NL:GHARN:2006:AZ6510.

[11] Het belang van de peildatum bij letselschaden, L.H. Pals, VRA 2005, p. 211.

[12] Rechtbank Midden-Nederland, 28 mei 2014, RAV 2014/103, 4.4.

Diensten

Wat doen wij en voor wie doen wij dat? Voor slachtoffers van letselschade en voor letselschadeprofessionals die behoefte hebben aan objectieve informatie over letselschade.

Kennis

LetselschadeSlachtoffer.nl biedt met haar website de laatste stand van zaken op het gebied van Jurisprudentie en legt via Wikipedia de termen uit die bij letselschade worden gebruikt.

Hulp

Heeft u zelf een ongeval met letsel meegemaakt en wenst u professionele en kosteloze hulp van ervaren letselschadejuristen? Neem dan contact met ons op via het contactformulier op deze site.