Wanneer de schade die iemand als gevolg van een ongeval lijdt voor vergoeding in aanmerking komt, wordt gekeken naar de materiële schade (kosten en verlies arbeidsvermogen) en de immateriële schade (smartengeld). Het smartengeld is een tegemoetkoming in geld voor de pijn, het leed en de gederfde levensvreugde die iemand heeft ondervonden als gevolg van het ongeval.

Hoogte van het smartengeld bepalen

De hoogte van het smartengeld kan onder meer worden bepaald aan de hand van:

  • de ernst van het letsel,
  • de duur van het herstel,
  • de leeftijd;
  • de eventuele blijvende invaliditeit in de toekomst.

In Nederland is het smartengeld erg laag in vergelijking met andere landen. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat de rechtspraak zich vasthoudt aan eerdere uitspraken waarin het toegekende smartengeld ook al laag was. De QALY-methode zou daar in de toekomst verandering in moeten brengen.

Quality Adjusted Life Years

De QALY-methode is een maatstaf uit de gezondheidseconomie waarbij een gewicht gegeven wordt aan de kwaliteit van leven van mensen met een ziekte. Met dit gewicht wordt beslist hoe het beschikbare zorgbudget gebruikt kan worden om (ernstig) zieke mensen te behandelen. Zo kan bepaald worden hoeveel punten te winnen zijn met de behandelingen en voor welke kosten.[1]

Het vaststellen van een QALY-gewicht

Een QALY wordt uitgedrukt in een getal tussen 0 (dood) en 1 (perfecte gezondheid) gedurende één levensjaar. Dit getal wordt het zogenaamde QALY-gewicht genoemd. Hoe groter de invloed een bepaalde gezondheidstoestand op de kwaliteit van leven, hoe lager het getal is. Het totale aantal QALY bereken je door het aantal jaar in een bepaalde gezondheidstoestand te vermenigvuldigen met het QALY-gewicht dat bij die gezondheidstoestand hoort. [2] Wanneer je kwaliteit van leven als gevolg van een bepaalde gezondheidstoestand gedurende drie jaar daalt met 0.3, dan is het totale QALY-verlies 3×0.3=0.9 QALYs.

Een gewicht wordt bepaald naar aanleiding van ingevulde vragenlijsten waarop respondenten in kunnen vullen welke invloed de aandoening heeft op mobiliteit, zelfzorg, dagelijkse activiteit, pijn/klachten en stemming.[2] Wanneer veel mensen zulke vragenlijsten invullen, kan bepaald worden welke invloed de betreffende aandoening gemiddeld genomen heeft op de kwaliteit van leven.[3]

De geldwaarde van een QALY

In Nederland moet behandeling van €20.000,- ten minste 1 QALY winst opleveren. Deze €20.000,- per QALY wordt ook wel de ondergrens genoemd. Wanneer een behandeling dus minder dan €20.000,- per gewonnen QALY is, is deze ‘kosteneffectief’. De bovengrens in Nederland is €80.000,- per QALY. Dit is in Nederland echter geen harde bovengrens. Hierbij speelt de vraag een rol hoeveel iemand gemiddeld bereid is te betalen voor een QALY van een willekeurig ander persoon. In Nederland is dit € 50.000,- per gewonnen QALY. [4]

QALYs in de letselschadepraktijk

De discussie over of een behandeling wel of niet kosteneffectief is, is voor de vraag hoe QALYs eventueel gebruikt kunnen worden bij het vaststellen van smartengeld niet relevant. Tevens oordeelde het Gerechtshof van Amsterdam in 2013 dat deze methode niet ontwikkeld en afgestemd is op de begroting van smartengeld die is geleden ten gevolge van een onrechtmatige daad.[5] Prof. mr. dr. L. Visscher van de Erasmus Universiteit Rotterdam stelt echter in zijn onderzoek dat de methode ook gebruikt zou kunnen worden om hogere vergoedingen voor smartengeld te kunnen vorderen.[6]

Bepalen van het QALY-gewicht

Het QALY-gewicht kan voor bepaald letsel met vragenlijsten berekend worden aan de hand van:

  • de ernst van het letsel;
  • de duur van het herstel.

Ook moet vastgesteld worden hoe lang het slachtoffer moet leven met het letsel. Dit kan aan de hand van:

  • de leeftijd van het slachtoffer;
  • de eventuele blijvende invaliditeit in de toekomst.

Redelijk bedrag berekenen voor immaterieel geleden schade

Wanneer je het gewicht vermenigvuldigt met de duur van het letsel, kun je vervolgens berekenen wat de invloed van het letsel op de kwaliteit van leven is. Uitgaande van een gemiddeld bedrag van € 50.000,- per QALY per jaar kan vervolgens een redelijk bedrag berekend worden voor de immaterieel geleden schade.[6]

Bronnen:

[1] De Gezondheidsraad, Maten voor milieugezondheidseffecten: https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/adviezen/2007/10/16/maten-voor-milieugezondheidseffecten

[2] L.M. Lamers, et al. Kwaliteit van leven meten in economische evaluaties: het Nederlands EQ-5D-tarief. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskundige 2005;149;1574-8.

[3] Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Op weg naar maatschappelijke kosten-batenanalyses voor preventie en zorg. P. 66-74.

[4] Hamberg-van Reenen, Meijer S. Wat is de kosteneffectiviteit van preventie. In Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM.

[5] ECLI:NL:GHAMS:2013:2216

[6] Prof. mr. dr. Louis Visscher, www.stichtingletselschadenews.nl & LetselschadeNEWS, Herfst 2016. Interview verkrijgbaar via: https://www.eur.nl/nieuws/prof-mr-dr-louis-visscher-over-de-mogelijkheid-om-qalys-te-gebruiken-bij-de-vaststelling-van

Diensten

Diensten

Wat doen wij en voor wie doen wij dat? Voor slachtoffers van letselschade en voor letselschadeprofessionals die behoefte hebben aan objectieve informatie over letselschade.

Kennis

Kennis

LetselschadeSlachtoffer.nl biedt met haar website de laatste stand van zaken op het gebied van Jurisprudentie en legt via Wikipedia de termen uit die bij letselschade worden gebruikt.

Hulp

Hulp

Heeft u zelf een ongeval met letsel meegemaakt en wenst u professionele en kosteloze hulp van ervaren letselschadejuristen? Neem dan contact met ons op via het contactformulier op deze site.