Door middel van het vereiste van conditio sine qua non (hierna: CSQN) kan bepaald worden of er sprake is van een causaal verband tussen de (onrechtmatige) gedraging en de opgelopen schade. Het bestaan van een causaal verband is een vereiste voor het aannemen van aansprakelijkheid. Over het algemeen wordt aangenomen dat het bestaan van een CSQN-verband een minimumvereiste is voor het aannemen van causaal verband.[1] Wel dient in gedachte te worden gehouden dat het CSQN-verband niet gelijk gesteld kan worden aan causaliteit. Causaliteit wordt namelijk beoordeelt in twee fasen: de vestigingsfase en de omvangsfase. In de vestigingsfase moet aangetoond worden dat er sprake is van een CSQN-verband. Indien het CSQN-verband aangetoond kan worden, gaat men naar de omvangsfase. In deze fase moet worden aangetoond dat de schade aan de veroorzaker kan worden toegerekend in de zin van artikel 6:98 BW.[2]

Hypothetische situatie

De steller dient, bij betwisting, te bewijzen dat er sprake is van een CSQN-verband. Bij het bewijzen van een CSQN-verband gaat het om de vraag of de gedraging een voorwaarde is geweest voor het intreden van het gevolg, de schade. Het bestaan van een CSQN-verband wordt aangetoond door middel van de hypothetische eliminatie methode.[3] Hierbij dient men de onrechtmatige gedraging weg te denken en na te gaan of de schade zich ook in deze situatie geopenbaard zou hebben. Indien de schade zich in deze hypothetische situatie ook heeft geopenbaard, is er geen sprake van een CSQN-verband. Immers, de schade zou ook zijn ontstaan zonder de gedraging. Openbaart de schade zich echter niet in deze hypothetische situatie, dan kan het CSQN-verband aangenomen worden. De gedraging is dan een voorwaarde geweest voor het intreden van de schade. Omdat er nooit met honderd procent zekerheid valt te zeggen of de schade zich ook in de hypothetische situatie zou hebben geopenbaard, is een ‘redelijke mate van waarschijnlijkheid’ voldoende voor het aannemen van een CSQN-verband. [4]

Voorbeeld: een auto wordt aangereden door een andere auto. Als gevolg hiervan loopt de automobilist schade op. Om de bepalen of het CSQN-verband hier aanwezig is dient de gebeurtenis, de aanrijding, weggedacht te worden. In deze hypothetische situatie zou de schade zich niet geopenbaard hebben. Het letsel is namelijk een direct gevolg van de aanrijding. Derhalve is er sprake van een CSQN-verband. Wat als de automobilist zelf heeft bijgedragen aan de mate van de schade, bijvoorbeeld door het niet dragen van een gordel? In dit geval is er ook sprake van een CSQN-verband. De schade is namelijk nog steeds het gevolg van de aanrijding. Echter is de mate van de schade deels te wijten aan eigen schuld van de automobilist. Naar waarschijnlijkheid zal de schadevergoeding derhalve verminderd worden met de mate waarin het slachtoffer heeft bijgedragen aan de ernst van de gevolgen van het ongeval.

Omkeringregel

In beginsel dient de stellende partij op grond van artikel 150 Rv te bewijzen dat er sprake is van een CSQN-verband. Een uitzondering hierop vormt de omkeringsregel. De omkeringsregel vindt toepassing in de gevallen waarin er:

  • sprake is van een gedraging in strijd met een norm;
  • die norm beschermt tegen een specifiek gevaar;
  • dit specifieke gevaar zich heeft verwezenlijkt.

Indien er toepassing is voor de omkeringsregel wordt het bestaan van een CSQN-verband aangenomen, tenzij de tegenpartij kan bewijzen dat hier geen sprake van is.

Proportionele aansprakelijkheid

In sommige gevallen is er geen duidelijke gebeurtenis aan te wijzen die de schade heeft veroorzaakt. Daarnaast kan de schade het gevolg zijn van meerdere gebeurtenissen. Denk aan een medewerker van een fabriek die na een jarenlange blootstelling aan asbest longkanker heeft gekregen, maar daarnaast ook rookt. Deze situatie deed zich voor in het arrest Nefalit/Karamus. [5] Karamus was in de periode van 1964 tot 1979 werkzaam in de fabriek van Nefalit. 18 jaar later, in 1997, wordt er longkanker bij Karamus geconstateerd. Na 3 jaar overlijdt Karamus aan de gevolgen van de ziekte. De nabestaanden van Karamus stellen de werkgever Nefalit aansprakelijk. Volgens de nabestaanden is “Karamus in de uitoefening van zijn werkzaamheden voor Nefalit langdurig en intensief blootgesteld aan asbeststof en dat de longkanker waaraan hij is overleden, mede daardoor is veroorzaakt. Zij verwijten Nefalit te weinig te hebben gedaan om te voorkomen dat haar werknemers in aanraking zouden komen met asbeststof.[6] Nefalit erkent dat er blootstelling is geweest aan asbeststof. Echter heeft Karamus 28 jaar gerookt en daarom komt volgens Nefalit niet vast te staan dat de longkanker niet door het roken is ontstaan. In een dergelijke situatie kan niet aangetoond worden of de schade is ontstaan door het roken of door de blootstelling aan de asbeststof. In dit geval zal de rechter (na het advies van een deskundige) een schatting maken in welke mate de werkgever heeft bijgedragen aan het ontstaan van de schade. In het arrest Nefalit/Karamus heeft de rechter geoordeeld dat de kans dat de longkanker door de werkzaamheden in de fabriek is ontstaan op 55% gesteld. Derhalve is Nefalit aansprakelijk voor 55% van de geleden schade.

[1] R.J.B. Boonekamp, GS Schadevergoeding, art. 6:98 BW, aant. 2.2.1.

[2] L.H. Pals, ‘Na Hoge Raad 16 juni 2000: proportionele causaliteit? Nee dus!’, VRA 2000/12, p. 394

[3] R.J.B. Boonekamp, GS Schadevergoeding, art. 6:98 BW, aant. 2.2.1

[4] C.J.M. Klaassen, Schadevergoeding algemeen 2 (Mon. BW nr. B35), 2007/20

[5] HR 31 maart 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU6092

[6] HR 31 maart 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU6092

Diensten

Diensten

Wat doen wij en voor wie doen wij dat? Voor slachtoffers van letselschade en voor letselschadeprofessionals die behoefte hebben aan objectieve informatie over letselschade.

Kennis

Kennis

LetselschadeSlachtoffer.nl biedt met haar website de laatste stand van zaken op het gebied van Jurisprudentie en legt via Wikipedia de termen uit die bij letselschade worden gebruikt.

Hulp

Hulp

Heeft u zelf een ongeval met letsel meegemaakt en wenst u professionele en kosteloze hulp van ervaren letselschadejuristen? Neem dan contact met ons op via het contactformulier op deze site.