Skeeler-arrest

Hoge Raad 25 november 2005, ECLI:NL:HR:2005:AU4042 (NJ 2007/141)

• Aansprakelijkheid 
• Zorgvuldigheidsplicht  
• Exoneratiebeding  

Onderwerp

Kan een sportschool aansprakelijk worden gesteld indien een deelnemer tijdens een beginnerscursus valt – deelnemer had geen valhelm op – en als gevolg hiervan overlijdt terwijl er een exoneratiebeding is getekend?  

De feiten

Mevrouw Kuipers geeft zich bij sportschool Europsportief  op voor een beginnerscursus skeeleren. De beginnerscursus bestaat uit vier lessen. Voorafgaand aan de cursus heeft mevrouw Kuipers bij aanmelding het inschrijfformulier getekend waarop staat dat deelname aan de cursus voor eigen rekening en risico geschiedt. Het dragen van pols-, knie- en elleboogbeschermers gedurende de skeelerles is verplicht gesteld voor de cursisten. Tijdens de eerste les wordt verteld dat er ook valhelmen ter bescherming beschikbaar zijn gesteld. Het dragen van een valhelm is echter niet verplicht. Tijdens de derde les van de skeelercursus komt Kuipers ten val en loopt zij hersenletsel op. Zij overlijdt aan de gevolgen daarvan.    

Stelling echtgenoot Kuipers

De echtgenoot van Kuipers stelt Eurosportief op grond van art. 6:108 BW1 aansprakelijk. Hij stelt dat Eurosportief onzorgvuldig en daarmee onrechtmatig heeft gehandeld jegens Kuipers. Volgens hem is Eurosportief zeer ernstig tekortgeschoten in haar veiligheidsvoorlichting. Zij heeft haar beginnende cursisten niet gevraagd een valhelm te dragen en dit was ten onrechte.  

Verweer sportschool Europsportief

Eurosportief beroept zich op het exoneratiebeding in het inschrijfformulier: ‘deelname is voor eigen rekening en risico’. Eurosportief stelt vervolgens dat zij door het ter beschikking stellen van veiligheidsmateriaal, zoals de elleboog-, knie- en polsbeschermers en valhelm, wel heeft voldaan aan haar zorgvuldigheidsplicht. Zeker gezien het feit dat dergelijke ernstige gevolgen van een valpartij nauwelijks voorkomen en daarom buiten de lijn der verwachtingen liggen.  

Rechtbank

De rechtbank heeft geoordeeld dat een skeelerles niet kan worden gezien als een dusdanig gevaarlijke activiteit dat de kans op hoofdletsel zo groot is dat het dragen van een helm verplicht zou moeten zijn. De rechtbank oordeelt uiteindelijk dat Eurosportief niet aansprakelijk is voor de schade als gevolg van het overlijden van Kuipers. De echtgenoot van Kuipers ging tegen deze uitspraak in hoger beroep.  

Hof

Het hof heeft de uitspraak van de rechtbank afgewezen en oordeelt dat Eurosportief is tekortgeschoten in haar zorgvuldigheidsverplichting. Eurosportief had volgens het hof Kuipers dringend moeten adviseren om een valhelm te dragen. Het kan worden aangenomen dat, wanneer Kuipers was gewaarschuwd voor de gevaren die hoofdletsel met zich meebrengen, het advies ter harte had genomen en een valhelm had gedragen. Dat mevrouw Kuipers zich vrijwilligers heeft blootgesteld aan het risico van een val (op het hoofd) bevrijdt Eurosportief niet van haar aansprakelijkheid ter zake van het niet treffen van de met het oog op dat risico bij een skeelercursus voor beginners geboden veiligheidsmaatregelen.  

Het hof overweegt dat het door Kuipers opgelopen dodelijk letsel aan Eurosportief moet worden toegerekend. Dat letsel dat buiten de normale lijn der verwachtingen ligt voorkomt, brengt het niet naleven van een veiligheidsnorm met zich mee en moet dan ook aan de overtreder van de norm moeten toegerekend.2 Eurosportief ging tegen deze uitspraak in cassatie. 

Hoge Raad

De Hoge Raad gaat in het oordeel van het hof mee. De Hoge Raad overweegt dat Eurosportief tekortgeschoten is in de op hem rustende zorgvuldigheidsverplichting en hierbij aansprakelijk is voor de schade van het overlijden van mevrouw Kuipers. 

De Hoge Raad oordeelt vervolgens dat Eurosportief de cursisten dringend had moeten adviseren of zelfs had moeten verplichten een valhelm te dragen. Juist voor beginners is er namelijk een hoger gevaar op letsel en vooral hoofdletsel. Het door de sportschool opgestelde exoneratiebeding ‘deelname is voor eigen rekening en risico’ met als doel aansprakelijkheid uit te sluiten voor de meer ernstige tot zeer ernstige vormen van schade die zich bij het skeeleren kunnen voordoen, is naar redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar en gaat dan ook niet op.