Hoge Raad, 6 februari 1987, NJ 1988, 57, nt CJHB, VR 1987, 35, nt vWvC

  • Verkeersongevallen
  • Reflexwerking
  • Artikel 185 WVW

Onderwerp

Het centrale onderwerp in het Saskia Mulder arrest:

Kan de eigenaar van een motorrijtuig vergoeding van de door hem geleden schade vorderen van de fietser waarmee hij een aanrijding heeft gehad?

De feiten in het Saskia Mulder Arrest

Saskia Mulder wijkt op haar fiets plotseling uit naar links zonder richting aan te geven waardoor zij in botsing komt met een automobilist die achter haar rijdt. De automobilist heeft schade geleden en stelt Saskia hiervoor aansprakelijk op grond van onrechtmatige daad.

De aansprakelijkheidsverzekering van Saskia is op grond van artikel 185 WVW bereid om 50% van de schade van de automobilist te vergoeden. De automobilist wilt echter 100% van zijn schade vergoedt krijgen en stelt Saskia op grond van onrechtmatige daad aansprakelijk voor de gehele schade.

De kantonrechter

De kantonrechter heeft de vordering van de automobilist toegewezen. Volgens de kantonrechter is de vordering gebaseerd op onrechtmatige daad en niet op artikel 185 WVW. Artikel 185 WVW is geschreven ten behoeve van de niet-automobilist, die een vordering tegen de automobilist wenst in te stellen. De kantonrecht oordeelt dat de normale bewijsregels van toepassing zijn en dat er geen sprake is van medeschuld aan de zijde van de automobilist waarmee de vordering van de automobilist geheel wordt toegewezen.

Hoge Raad

Volgens de Hoge Raad schept artikel 185 WVW een aansprakelijkheid die ruimer is dan die van het gemene recht, voor schade door botsing, aan- of overrijding met een motorvoertuig waarmede op een weg wordt gereden, toegebracht aan niet door dat motorrijtuig vervoerde personen of goederen. Deze aansprakelijkheid heeft tot strekking om het ongemotoriseerde slachtoffer bescherming te bieden tegen de gevaren van het gemotoriseerde verkeer.[1]

Volgens de Hoge Raad moet de fietser, wiens schuld aan de aanrijding vaststaat, de schade van de automobilist volledig vergoeden indien aannemelijk is dat de aanrijding aan de zijde van de automobilist te wijten is aan overmacht in de zin van artikel 185 WVW, onder welke term is begrepen schuld van iemand voor wie de eigenaar niet aansprakelijk is. Dit is het geval indien aannemelijk is dat de fouten van de fietser voor de automobilist zo onwaarschijnlijk waren dat deze bij het bepalen van zijn verkeersgedrag met deze mogelijkheid geen rekening behoefde te houden.[2]

Indien overmacht niet aannemelijk is, dient volgens de Hoge Raad, hoewel de fietser schuld heeft aan de aanrijding, een gedeelte van de schade voor rekening te blijven van de eigenaar. Welk gedeelte dit is hangt af van de mate waarin de fout van de fietser enerzijds en de in het licht van artikel 185 WVW aan de motorvoertuig toe te rekenen omstandigheden anderzijds tot de schade hebben bijgedragen.[3]

De Hoge Raad vernietigt het vonnis van de Kantonrechter.

Motorrijder komt door fout fietser ten val. Komt in dit geval artikel 185 WVW reflexwerking toe?

In deze zaak gaat het om de bestuurder van een motor en zijn passagier, die door een fout van een fietser ten val zijn gekomen en hierdoor letsel hebben opgelopen. De fietser stak plotseling de weg over, waardoor de bestuurder van de motor niet meer kon uitwijken. De bestuurder van de motor heeft een noodstop en uitwijkmanoeuvre moeten maken waardoor zij ten val zijn gekomen. De fietser had moeten oversteken op de verder gelegen fietsoversteekplaats. De bestuurder van de motor baseert zijn vorderingen op artikel 6:162 BW en de reflexwerking van artikel 185 WVW.[4]

Deze zaak betreft een vordering tot vergoeding van schade door een gemotoriseerde verkeersdeelnemer (motor) van een niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemer (fietser). De zaak dient op grond hiervan te worden beoordeeld aan de hand van de reflexwerking van artikel 185 WVW.[5]

Beroep op overmacht

De bestuurder van de motor beroept zich op overmacht. Voor een geslaagd beroep op overmacht dient de bestuurder van de motorvoertuig aannemelijk te maken dat hem rechtens geen enkel verwijt kan worden gemaakt omtrent de wijze waarop hij aan het verkeer heeft deelgenomen, omdat de aanrijding uitsluitend is te wijten aan de fouten van een ander, welke fouten zo onwaarschijnlijk zijn dat de bestuurder bij het bepalen van zijn verkeersgedrag met deze mogelijkheid naar redelijkheid geen rekening behoefde te houden.[6]

Het staat volgens de rechter vast dat de fietser voorrang diende te verlenen aan het motorvoertuig en dit nagelaten heeft. Volgens de rechter is dit echter niet een zo onwaarschijnlijke fout dat de bestuurder van de motor hiermee in redelijkheid geen rekening mee behoefde te houden. Uit de overgelegde foto’s van de straat blijkt dat de straat waaruit de fietser kwam aanfietsen goed zichtbaar was voor de bestuurder van de motor. Ook was het duidelijk dat hij verkeer kon verwachten uit deze straat. Verder staat vast dat het ten tijde van het ongeval druk was en volgens de rechter dient men bij drukte extra alert te zijn op aanwezigheid van ander verkeer en de fouten die door andere verkeersdeelnemers gemaakt kunnen worden. Het beroep op overmacht slaagt dus niet.[7]

Billijkheidscorrectie

We zien in deze zaak dat overmacht niet snel wordt aangenomen door de rechter. Maar wat gebeurd er als er geen sprake is van overmacht? Dan dient beoordeeld te worden voor welk gedeelte de vordering van de bestuurder van de motor toewijsbaar is op grond van de causaliteitsverdeling en/of de billijkheidscorrectie.

Bij de causaliteitsverdeling wordt gekeken naar de over en weer gemaakte fouten. In dit geval weegt de fout van de fietser zwaarder. Bij de bestuurder van de motor moet bijvoorbeeld gekeken worden of hij harder reed dan toegestaan was. Dit was in deze zaak niet het geval. Het enige verwijt dat de bestuurder van de motor gemaakt kan worden is dat hij onvoldoende oplettend is geweest. Hij heeft de fietser voorafgaand aan het ongeval niet gezien. De causale bijdrage aan de schade wordt bepaald op 80% aan de zijde van de bestuurder van de motor en 20% aan de zijde van de fietser.[8]

Voor de beantwoording van de vraag of de billijkheidscorrectie een andere verdeling eist, moet volgens de rechter rekening worden gehouden met de ernst en mate van verwijtbaarheid van de over en weer gemaakte fouten en met alle andere omstandigheden van het geval, waaronder de ernst van het letsel en het al dan niet verzekerd zijn van de bestuurder van de motor en de aansprakelijk gestelde fietser.  Gezien de financiële positie van de fietser en het feit dat zij geen aansprakelijkheidsverzekering heeft, ziet de rechter geen aanleiding om tot een andere verdeling te komen.[9]

De fietser moet 80% van de schade van de bestuurder van de motor vergoeden.

Conclusie

De Hoge Raad overweegt in het Saskia Mulder arrest dat artikel 185 WVW een reflexwerking bevat. Dit houdt in dat de fietser of voetganger de schade van de bestuurder van het motorvoertuig volledig moet vergoeden indien er aan de zijde van de bestuurder van het motorvoertuig sprake is van overmacht en bij de niet-gemotoriseerde sprake is van schuld.  Mocht er geen sprake zijn van overmacht, dan moet gekeken worden naar de causaliteitsverdeling (de over en weer gemaakte fouten) en/of de billijkheidscorrectie.

Bronnen:

[1] Hoge Raad, 6 februari 1987, NJ 1988, 57, nt CJHB, VR 1987, 35, nt vWvC, r.o. 3.3.

[2] Hoge Raad, 6 februari 1987, NJ 1988, 57, nt CJHB, VR 1987, 35, nt vWvC, r.o. 3.4.

[3] Hoge Raad, 6 februari 1987, NJ 1988, 57, nt CJHB, VR 1987, 35, nt vWvC, r.o. 3.5.

[4] Rb. Zeeland-West-Brabant 22 april 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:8614, r.o. 3.2.

[5] Rb. Zeeland-West-Brabant 22 april 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:8614, r.o. 4.4.

[6] Rb. Zeeland-West-Brabant 22 april 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:8614, r.o. 4.5.

[7] Rb. Zeeland-West-Brabant 22 april 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:8614, r.o. 4.6.

[8] Rb. Zeeland-West-Brabant 22 april 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:8614, r.o. 4.7.

[9] Rb. Zeeland-West-Brabant 22 april 2015, ECLI:NL:RBZWB:2015:8614, r.o. 4.8.

Diensten

Diensten

Wat doen wij en voor wie doen wij dat? Voor slachtoffers van letselschade en voor letselschadeprofessionals die behoefte hebben aan objectieve informatie over letselschade.

Kennis

Kennis

LetselschadeSlachtoffer.nl biedt met haar website de laatste stand van zaken op het gebied van Jurisprudentie en legt via Wikipedia de termen uit die bij letselschade worden gebruikt.

Hulp

Hulp

Heeft u zelf een ongeval met letsel meegemaakt en wenst u professionele en kosteloze hulp van ervaren letselschadejuristen? Neem dan contact met ons op via het contactformulier op deze site.